Aktualności

Pozostałe aktualności

Obniżenie wskaźnika zadłużenia gmin za pomocą spółek komunalnych

04.11.2015

Gminy przekazują część swoich długów spółkom komunalnym, co pozwala im na obniżenie swojego indywidualnego wskaźnika zadłużenia. W związku z tym jednostki samorządu terytorialnego mogą zwiększać poziom inwestycji, jak i jakości wykonywanych przez nie zadań unikając przekroczenia sztywnego progu poziomu zadłużenia.

 

Gminy stają więc przed wyborem – z jednej strony mogą finansować inwestycje z własnych środków budżetowych, co wiąże się z niższym oprocentowaniem zaciąganych przez nie kredytów, ale także ewentualnym paraliżem wydatków budżetowych i podjęciu działań sanacyjnych po przekroczeniu progu poziomu zadłużenia. Z drugiej strony mogą finansowanie inwestycji  przekazać spółkom komunalnym, co wiąże się z nie tak preferencyjnym oprocentowaniem kredytu, jak w przypadku jednostek samorządu terytorialnego, ale pozwala na „wyrzucenie” zadłużenia poza indywidualny wskaźnik zadłużenia. Dylemat ten jest szczególnie istotny w przypadku przeciągającego się udostępnienia finansowania unijnego za lata 2014-2020. Osiągnięcie przez gminy wysokiego wskaźnika zadłużenia może sparaliżować projekty realizowane w kolejnych latach. Możliwość przeniesienia zadłużenia na podmiot nie objęty takimi restrykcyjnymi regulacjami wydaje się w tym kontekście wyjątkowo interesującym rozwiązaniem.

 

Pamiętać jednak należy, iż pomimo tego, że spółki komunalne nie są zaliczane do sektora finansów publicznych, co skutkuje nie wliczaniem ich długu do ogólnego zadłużenia jednostek finansów publicznych, to są one ściśle powiązane finansowo z budżetem gminy, co wymusza uwzględnienie ich dofinansowania w budżecie gminy i wieloletniej prognozie finansowej. Istotnym problemem jest tutaj również naruszenie zasady jawności i przejrzystości stanowiącej podstawę funkcjonowania publicznego prawa finansowego oraz zaciemnienie faktycznego stanu całego sektora publicznego w Polsce. W przypadku osiągnięcia przez spółkę komunalną stanu niewypłacalności to na gminie, która często jest jedynym właścicielem spółki, będzie ciążył obowiązek przejęcia od niej wykonywanych zadań lub ewentualne dokapitalizowanie jej. Celem istnienia spółki komunalnej jest realizacja zadań publicznych leżących w gestii gminy. Jest to sprzężony ze sobą mechanizm.

 

Zadłużenie spółek komunalnych zależne jest w szczególności od profilu świadczonych przez nich usług. Najwyższym poziomem zadłużenia charakteryzują się spółki transportowe, które muszą ponosić koszty wymiany i serwisu taboru, nie posiadając przy tym możliwości pokrycia tych kosztów za pomocą podwyżki cen biletów. Na drugim biegunie znajdują się spółki komunalne zajmujące się odpadami, które co do zasady nie stanowią obciążenia dla budżetu gminy.

W związku jednak z faktem, iż faktyczne zadłużenie sektora samorządowego w Polsce stanowi jedynie 8% państwowego długu publicznego, należy przyjąć, że zjawisko to nie doprowadzi do zachwiania się stabilności sektora publicznego. Jest to raczej potencjalne źródło wzrostu zadłużenia części gmin, a zwłaszcza największych miast.

Powiązanie finansowe łączące gminę z jej spółkami komunalnymi uniemożliwia praktycznie włączenie tych jednostek do sektora finansów publicznych. Takie działanie spowodowałoby skokowy wzrost zadłużenia samorządów, co skończyłoby się masowym przekroczeniem progu wskaźnika zadłużenia, a co za tym idzie wprowadzeniem procedur ograniczających wydatki budżetowe tych gmin. Monitorowanie zadłużenia spółek przez gminy jest możliwy dzięki ustawowemu zapewnieniu im wpływu na radę nadzorczą spółek. To uprawnienie powinno stanowić skuteczny środek zapobiegający nadmiernemu zadłużaniu się spółek komunalnych.

Ewentualnym rozwiązaniem problemu ukrytego długu jest finansowanie rozwoju spółek komunalnych poprzez kapitałowe wejście do spółek takiego inwestora jak Fundusz Inwestycji Samorządowych zarządzany przez Polskie Inwestycje Rozwojowe, które to z kolei zostały powołane przez Skarb Państwa, jak i Bank Gospodarstwa Krajowego. Fundusz ten na z góry ustalony czas zostaje udziałowcem spółki poprzez nabycie udziałów lub akcji. Może również odpłatnie nabyć prawo użytkowania akcji spółki komunalnej i tak zasilić ją środkami na rozwój. Te rozwiązania gwarantują utrzymanie przez samorząd swojego zadłużenia na stałym poziomie. Inwestor finansowy będzie natomiast monitorował kondycję finansową spółki. Zredukowane więc zostaje ryzyko upadłości spółki, a co za tym idzie wystąpienia negatywnych skutków dla mieszkańców gminy.  

 

Źródło: Rzeczpospolita z dnia 28 października 2015 r.

prawo

11.04.2017

Planowana zmiana otoczenia prawnego dla inwestycji PPP

17.11.2016

Rządowa polityka rozwoju PPP

23.12.2015

Wynagrodzenie partnera prywatnego w umowie o PPP wydatkiem majątkowym

04.11.2015

Nadchodzi inwestycyjny boom w ochronie zdrowia?

Pozostałe aktualności